Skáldið á Þröm

Magnús Hj. Magnússon, alþýðuskáldið sem bjó síðustu ár sín í hlíðinni ofan Suðureyrar.

Skáldið á Þröm

Dagbækur Magnúsar varðveita óvenjulega náið vitni um líf alþýðumanns á Vestfjörðum og urðu síðar ein af uppsprettum Heimsljóss Halldórs Laxness.

SUÐUREYRI · ÞRÖM · 1873–1916

Skáldið sem nefndi síðasta skjól sitt Þröm

Magnús Hj. Magnússon var skáld, fræðimaður og dagbókarhöfundur sem bjó síðustu ár sín á Suðureyri. Nafnið Þröm gaf hann sjálfur litla fjárhúskofanum í hlíðinni ofan við utanverðar Suðureyrarmalir, þar sem hann bjó síðustu 872 daga ævinnar.

MAGNÚS HJ. MAGNÚSSON

Skáld og fræðimaður á Vestfjörðum

Magnús Jörundur Hjaltason Magnússon fæddist árið 1873 að Tröð í Súðavíkurhreppi og ólst upp í Önundarfirði. Hann varð snemma bókhneigður, orti og skrifaði og hélt dagbók um langt árabil.

Hann settist síðar að í Súgandafirði ásamt Guðrúnu Önnu Magnúsdóttur. Líf þeirra einkenndist af fátækt, veikindum og erfiðum félagslegum aðstæðum, en skrif Magnúsar varðveita óvenjulega náið sjónarhorn á líf alþýðufólks á þessum tíma.

ÞRÖM

Lítið herbergi í fjárhúsi

Sumarið 1914 fluttist Magnús í lágreistan fjárhúskofa í brattri brekku ofan við utanverðar Suðureyrarmalir. Þar bjó hann til dauðadags 30. desember 1916.

Í dagbók sinni 19. júní 1916 skrifaði hann að sér hefði dottið í hug að kalla kofann Þröm — „ekki þó Heljarþröm en nærri því“. Nafnið festist síðar svo rækilega við sögu hans að ævisaga Gunnars M. Magnúss frá 1956 bar heitið Skáldið á Þröm.

872 dagarSamkvæmt sögu Suðureyrar bjó Magnús í fjárhúskofanum frá sumrinu 1914 til dauðadags árið 1916.

DAGBÆKURNAR

Rödd sem varðveittist

Dagbækur og sjálfsævisöguleg skrif Magnúsar hafa orðið mikilvæg heimild um líf hans og samfélagið sem hann tilheyrði. Hluti þeirra var gefinn út árið 1998 undir heitinu Kraftbirtingarhljómur guðdómsins.

Halldór Laxness kynnti sér skrif Magnúsar og þau urðu ein af uppsprettum persónunnar Ólafs Kárasonar Ljósvíkings í Heimsljósi. Magnús og Ólafur Kárason eru þó ekki sami maðurinn; annar er söguleg persóna en hinn skáldsagnapersóna.

Skjöldur við minnisvarða Skáldsins á Þröm — Skjöldur við minnisvarða Magnúsar Hj. Magnússonar á Suðureyri. Ljósmynd: Eiríkur Þ. Einarsson.

MINNISVARÐINN

Þröm í hlíðinni ofan við bæinn

Árið 1983 var reistur minnisvarði um Magnús í hlíðinni þar sem Þröm hafði staðið. Staðurinn tengir söguna við landslagið: frá Suðureyri má ganga upp að minnisvarðanum og standa nærri þeim stað þar sem Magnús skrifaði síðustu ár ævinnar.

Minnisvarðinn heldur á lofti sögu manns sem lifði á jaðri samfélagsins en skildi eftir sig skrif sem hafa öðlast varanlegt gildi í íslenskri bókmennta- og alþýðusögu.

Minnisvarði um Skáldið á Þröm á Suðureyri — Minnisvarðinn um Skáldið á Þröm í hlíðinni ofan Suðureyrar. Ljósmynd: Eiríkur Þ. Einarsson.

HEIMILDIR & FREKARI LESTUR

Lesið áfram um Skáldið á Þröm

Kjartan Ólafsson – Suðureyri ↗Háskóli Íslands – Kraftbirtingarhljómur guðdómsins ↗Bæjarins besta – Magnús Hj. Magnússon ↗Minnisvarðinn á Suðureyri ↗