sugandi.isSUÐUREYRISúgandi / Botn – landnám Hallvarðs súganda
SÚGANDI · SUÐUREYRI
Landnámsmaðurinn og upphaf byggðar í Súgandafirði.
Í Botni lifir staðbundin sögn um Hallvarð súganda, landnámsmanninn sem Landnámabók tengir við Súgandafjörð.
BOTN · LANDNÁMIÐ · HALLVARÐUR SÚGANDI
Botn liggur innst í Súgandafirði. Landnámabók tengir Hallvarð súganda við landnám fjarðarins, en örnefnaskrá varðveitir staðbundin munnmæli um að hann hafi búið í Botni. Heimildin sjálf varar þó við að munnmælin séu of veik til að á þeim einum verði byggt.
LANDNÁMABÓK
Samkvæmt Landnámabók barðist Hallvarður súgandi gegn Haraldi konungi í Hafursfirði. Eftir það hélt hann til Íslands og nam Súgandafjörð og Skálavík til Stiga.
Þetta er kjarninn í elstu rituðu hefðinni um Hallvarð. Varðveittar gerðir Landnámabókar eru þó skráðar nokkrum öldum eftir landnámsöld og því er rétt að greina milli miðaldaheimildarinnar og þess sem fornleifar geta staðfest.
BOTN
Í örnefnaskrá Botns, sem Kristján G. Þorvaldsson skráði, segir að munnmæli hermi að Hallvarður súgandi hafi búið í Botni og að samkvæmt þeim ætti fyrsta byggð Súgandafjarðar að hafa verið þar.
Skrásetjarinn tekur jafnframt skýrt fram að heimildin sé of veik til þess að á henni verði byggt. Þess vegna segjum við ekki að bústaður Hallvarðs hafi fundist í Botni — heldur að þar hafi varðveist gömul staðbundin sögn um búsetu hans.
SÚGANDI
Í örnefnafrásögnum Botns er einnig nefndur hóll eða haugur sem heitir Súgandi. Þar hefur verið haft fyrir satt að Hallvarður súgandi hafi verið heygður. Þetta er þjóðleg staðbundin frásögn, ekki staðfest fornleifaniðurstaða.
Slíkar sagnir eru engu að síður mikilvægur hluti af menningarminni fjarðarins: þær sýna hvernig minning Hallvarðs hefur verið bundin við landslagið í Botni um kynslóðir.
SKÁLI HALLVARÐS
Í Botni stendur nú Skáli Hallvarðs súganda. Fornminjafélag Súgandafjarðar hóf að reisa skálann á síðustu árum sem nútímaendurgerð húss frá landnámsöld. Hann er ekki endurbyggður bær Hallvarðs og ekki reistur yfir fundnum húsaleifum hans.
Skálinn byggir á fornleifaþekkingu um húsagerð landnámsaldar og tengir þannig miðaldaheimildir, staðbundin munnmæli og lifandi handverk samtímans.
Fornminjafélag Súgandafjarðar →Landnáma · munnmæli · örnefni · Skáli Hallvarðs
HEIMILDIR & FREKARI LESTUR